Strona używa plików cookies więcej

Kartka z przeszłości / Ludzie

Adolf Anderssen i „nieśmiertelna partia”

13 marca jest idealnym dniem, by przypomnieć postać Adolfa Anderssena – niemieckiego matematyka, absolwenta Uniwersytetu we Wrocławiu, szachisty i nieoficjalnego mistrza świata w latach 1851–1858. Związany całe życie z Wrocławiem Anderssen zmarł 13 marca 1879 r. w wieku 61 lat, na trwałe zapisując się w światowej historii rozgrywek szachowych.

Urodzony we Wrocławiu w 1818 r. Adolf Anderssen niemal całe życie związany był z tym miastem. Najpierw uczęszczał do tutejszego Gimnazjum św. Elżbiety, a potem studiował matematykę i filozofię na Uniwersytecie we Wrocławiu.

Szachami interesował się od najmłodszych lat, ale na szerokie wody wypłynął dopiero w wieku 24 lat, po tym jak opublikował kilka problemów. Wkrótce zaczął pisać dla „Deutsche Schachzeitung” („Niemiecka Gazeta Szachowa”). Gdy w 1848 r. zremisował z profesjonalnym graczem Danielem Harrwitzem, zaproszono go do reprezentowania Niemiec na pierwszym turnieju, w 1851 r. w Londynie. Wielkie międzynarodowe zawody rozgrywano w systemie pucharowym. Anderssen wygrał, pokonując bez problemu wszystkich przeciwników, w tym Howarda Stautona.

Do historii przeszła partia rozegrana 21 czerwca 1851 r. w przerwie turnieju w jednej z londyńskich restauracji pomiędzy Adolfem Anderssenem z Wrocławia a Lionelem Kiesseritzky’m z Paryża. Towarzyska gra szybko zamieniła się w pełną ryzykownych ruchów i gwałtownych zwrotów akcji partię, określaną mianem „nieśmiertelnej”, po której zwycięzcę – Adolfa Aderssena – ogłoszono nieoficjalnym mistrzem świata. Od tamtej pory święcił tryumfy aż do 1858 r., gdy nieoczekiwanie został pokonany przez amerykańskiego szachistę Paula Morphy’ego. Po tamtej porażce przez trzy lata Anderssen pozostawał w cieniu. W wielkim stylu powrócił w 1861 r., wygrywając w Londynie pierwszy międzynarodowy turniej szachowy rozgrywany systemem kołowym.

23 stycznia 1865 r. odebrał najwyższą godność akademicką – tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu we Wrocławiu – przyznaną mu z inicjatywy jego macierzystego Wydziału Filozoficznego. Stało się to z okazji jubileuszu 100-lecia Gimnazjum im. Fryderyka we Wrocławiu, w którym Anderssen był od 1847 r. nauczycielem języka niemieckiego, matematyki i fizyki.

Jak twierdzą znawcy tematu ukoronowaniem kariery Anderssena był turniej rozegrany w 1870 r. w Baden-Baden, gdzie pokonał m.in. mistrza świata Wilhelma Steinitza. W 1877 r., po turnieju w Lipsku, gdzie zajął drugie miejsce, Anderssen wycofał się z rozgrywek ze względu na stan zdrowia. Zmarł we Wrocławiu dwa lata później, po ciężkiej chorobie, 13 marca 1879 r.

Pochowano go na cmentarzu gminy ewangelicko-reformowanej (Alter Fridhof der Reformierten Gemeinde) przy ob. ulicy Rybackiej. Nagrobek przetrwał wojnę i na początku lat 60. XX wieku staraniem Dolnośląskiego Zawiązku Szachowego został przeniesiony z przeznaczonego do likwidacji cmentarza do Alei Zasłużonych na Osobowicach. Prosta marmurowa stela znajduje się od tego czasu przy głównej alei prowadzącej do kaplicy [pole 24, rząd 1, grób 232].

Od 1992 r. we Wrocławiu rozgrywany jest turniej szachowy poświęcony pamięci Anderssena, zaś w Galerii Wielkich Wrocławian w Starym Ratuszu prezentowane jest jego popiersie.

Kamilla Jasińska

Dodane przez: Kamilla Jasińska

13 Mar 2017

ostatnia modyfikacja: 15 Mar 2017