Strona używa plików cookies więcej

Nauka / Wydarzenia

Beyond Language: Tadeusz Sławek

Relacja z otwartego, interdyscyplinarnego wykładu profesora Tadeusza Sławka (em. prof. i rektor Uniwersytetu Śląskiego, polonista, anglista, muzyk i stały korespondent „Tygodnika Powszechnego”), który odbył się 5 listopada w Instytucie Filologii Angielskiej w ramach cyklu „Beyond Language – Humanistyka bez granic”.

Na początku był przekład”.

Wykład otwarty dotyczący paradygmatu przekładu w wykonaniu jednego z najwybitniejszych reprezentantów współczesnej myśli humanistycznej – prof. dra hab. Tadeusza Sławka – odbył się przy akompaniamencie refleksji nad tłumaczeniem świata na różne języki oraz obecności licznie zgromadzonych uczniów liceów ogólnokształcących z Góry, Sycowa i Wrocławia, a także doktorantów Wydziału Filologicznego i studentów anglistyki oraz Kolegium Międzyobszarowych Studiów Indywidualnych Uniwersytetu Wrocławskiego.

Refleksja nad przekładem ma swoją genezę w Księdze Rodzaju „Starego Testamentu”. Proweniencją idei pomieszania języków stała się opowieść o wieży Babel, która jest jednym z mitów założycielskich kultury Zachodu. W przeciwieństwie do następstw wynikających z konfuzji językowej, przekład wyrasta z poszanowania różnic, buduje mosty i łagodzi obyczaje niwelując niechęć do „innego”. Podobnie jak budowniczy wieży w krainie Szinear, tłumacz znajduje się w stanie poszukiwań i zwątpień. Postawa eksploratorskiej nieufności i niepewności jest oznaką pokory, jaka powinna cechować sumiennego tłumacza. Według francuskiego hermeneuty, Paula Ricoeura, przekład jest praktycznym ćwiczeniem gościnności kulturowej.

Wychodząc na spotkanie z innym językiem, wychodzimy na spotkanie z inną kulturą i drugim człowiekiem, a każdy tłumaczony tekst implikuje translację własnych poglądów, doświadczeń i postaw. W tłumaczeniu, jak i z tłumaczenia, uczymy się wiele o sobie samych. Niestety, z uwagi na fakt, iż jest to wiedza w dużej mierze krytyczna, drogą na skróty stać się może intelektualnie kompromitujący nacjonalizm etniczny oparty zasadniczo na stygmatyzowaniu i wykluczeniu. A przecież w każdym języku odbijają się dziesiątki innych języków i kultur w nim zakodowanych. Wielość języków każe pytać o naturę wspólnoty i potrzebę doprecyzowania pojęcia „nasze”. Wykład Profesora Sławka skłania do zweryfikowania wygodnych odpowiedzi na węzłowe pytania; pobudzającym do myślenia „transem” odtruwa apatyczny „trance”. Parafrazując słowa Św. Jana: „na początku było Słowo” (J 1,1.), Profesor Sławek podsunął zebranym myśl, jakoby to przekład wyznaczał początek naszego czasu, kiedy to Bóg przełożył nicość na świat. W centrum tego świata umieścił człowieka, którego cechą ontologiczną jest zdolność do tłumaczenia. Profesor podszedł do zagadnienia przekładu jako do zjawiska antropologicznego. W takiej perspektywie przekład jest szczególnym sposobem spoglądania na rzeczywistość kulturową. Z „Biblioteki Babel” Jorge Luisa Borgesa wynika, iż wszystko, co można powiedzieć, zostało już wypowiedziane. Z wykładu Profesora Sławka wynika, iż tłumaczenie jest zjawiskiem nieskończonym, nieustannie praktykowanym i stanowić może klucz do lepszego świata, świata bez Edków rodem z „Tanga” Sławomira Mrożka.

Autorką tekstu jest Monika Piechota (doktorantka Wydziału Filologicznego UWr)


Cykl wykładów „Beyond Language – Humanistyka bez granic” jest wspólna inicjatywą Kolegium Studiów Międzyobszarowych UWr, Instytutu Filologii Angielskiej UWr oraz Komisji Nauk Filologicznych Oddziału PAN we Wrocławiu. Spotkania odbywają się regularnie, we wtorki, w godzinach 13.15-14.45 (sala 207, IFA UWr, ul. Kuźnicza 22).

Dodane przez: Michał Raińczuk

12 Lis 2019

ostatnia modyfikacja: 3 Gru 2019