Strona używa plików cookies więcej

Nauka / Wydarzenia

Christopher F. Laferl o biograficznych narracjach

28 października w Instytucie Filologii Angielskiej gościnne seminarium poprowadził prof. Christopher F. Laferl z Uniwersytetu w Salzburgu. Organizatorami wydarzenia były IFA, Kolegium Międzyobszarowych Studiów Indywidualnych oraz KNF Oddział PAN we Wrocławiu.

„Tożsamość jest poszukiwaniem tego, co pozostaje w nas niezmienione”

Hanna Krall – zapytana w jednym z wywiadów, dlaczego ludzie chcą opowiadać swoje historie – odpowiedziała, że potrzeba mówienia wynika z potrzeby pamiętania, a opowiadanie jest utrwaleniem pamięci. O roli i funkcji biografii opowiedział profesor Christopher F. Laferl z Uniwersytetu w Salzburgu. Podjął on próbę dialogu ze słuchaczami, podczas seminarium dotyczącego wymiarów i perspektyw biograficznych narracji. Hasłem węzłowym stało się pojęcie „tożsamości”, natomiast punktem odniesienia cztery perspektywy badawcze: hermeneutyka Dilthey’a, dekonstrukcja Derrida, pojęcie prawdy autobiograficznej według Ruth Klüger oraz koncepcja płci w narracji tożsamościowej Judith Butler. Według Wilhelma Dilthey’a najdoskonalszą eksplikacją i interpretacją własnego życia jest autobiografia. W takiej formie rozumienie jednostki nabiera charakteru interpretacyjnego oraz społecznego. Zrozumienie otaczającego świata i relacji z nim możliwe jest poprzez pogłębione studium samego siebie. W takiej perspektywie szczególnej wagi nabiera postać pisarza-świadka, który staje się nie tylko reporterem własnych przeżyć i doświadczeń, ale jednocześnie ręczy za autentyczność swojego przekazu. Derrida narusza hermetyczną stabilność tradycji pewnych pojęć, pomija społeczno-historyczny kontekst i dokonuje dekonstrukcji pojęcia świadka. Tymczasem Ruth Klüger zwraca uwagę na to, w jak istotnym stopniu aspekty kulturowe determinują tożsamość świadka. Pierwsza biograficzna książka Klüger („Weiter leben. Eine Jugend”) ukazała się niemal pół wieku po wydarzeniach, których autorka była świadkiem i świadomym uczestnikiem. W międzyczasie narracja obejmująca tematykę Szoa zdążyła już przybrać różne oblicza społeczno-polityczno-kulturowej recepcji. Rozpiętość czasowa pozwala autorce wykorzystać dystans biograficzny między piszącym „ja” (w chwili ukazania się książki Ruth Klüger ma ponad sześćdziesiąt lat) a „ja” retrospektywnym (w wieku 11 lat została deportowana do obozu koncentracyjnego w Terezinie). Cielesna świadomość prawdy jest tu pojęciem dosłownym. Ruth Klüger w swoim dyskursie literackim podejmuje, podobnie jak Judith Butler, kwestię płci jako tożsamości podporządkowanej wymiarowi kulturowemu. Tożsamość jako koncept płci bez możliwości wskazania jego bezpośredniego źródła (biologicznego bądź kulturowego) staje się w perspektywie Judith Butler iluzją czy wręcz niebezpieczną fikcją.

Jeśli prawdą jest, że tożsamość jest poszukiwaniem tego, co pozostaje w nas niezmienione, to prawdą może okazać się również aporia, iż nie będąc w stanie odwołać się do tożsamości opartej na identyczności, człowiek zmuszony jest budować tożsamości wokół jedynej stałej rzeczy, jaką są doświadczenia. Doświadczenie spotkania oraz rozmowa z profesorem Laferlem zdaje się być praktycznym nabywaniem umiejętności wychodzenia poza własny punkt widzenia.

Autorką tekstu jest Monika Piechota, doktorantka Wydziału Filologicznego UWr

Dodane przez: Michał Raińczuk

30 Paź 2019

ostatnia modyfikacja: 8 Lis 2019