Strona używa plików cookies więcej

Badania / Nauka / Wydarzenia

Co śledczy powinien wiedzieć… o owadach?

Na pytanie zawarte w tytule już wkrótce odpowie dr Paweł Leśniewski, policjant, specjalista od techniki kryminalistycznej, który w listopadzie odwiedzi Uniwersytet Wrocławski na zaproszenie Pracowni Biologii i Entomologii Sądowej.

Paweł Leśniewski na co dzień wykłada w Zakładzie Prawa i Kryminalistyki Szkoły Policji w Pile. Wcześniej, również w Pile, pełnił funkcję kierownika Zespołu Techniki Kryminalistycznej Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego Komendy Powiatowej Policji. Jest biegłym sądowym, regularnie współpracuje z Sądem Okręgowym w Poznaniu. Jego dziedzina to kryminalistyka, specjalność – identyfikacja i ujawnianie śladów entomologicznych.

Entomologią sądową Leśniewski zainteresował się dziesięć lat temu, bo… miał wyrzuty sumienia.

– Nie mogłem patrzeć na to, jak wiele potencjalnych śladów, informacji ginie lub ulega zniszczeniu na miejscu zdarzenia – mówi. – W kryminalistyce mamy zasadę siedmiu złotych pytań: co?, gdzie?, kiedy?, w jaki sposób?, dlaczego?, jakimi środkami?, kto? Owady mogą „odpowiedzieć” na co najmniej trzy z nich. Dzięki entomologii sądowej jesteśmy przecież w stanie nie tylko określić PMI (post mortem intervallum, czas od zgonu do momentu odnalezienia zwłok – red.), ale także wskazać miejsce śmierci ofiary, a nawet pomóc w wytypowaniu sprawcy, na przykład wykluczając alibi.

Leśniewski dysponuje ogromną wiedzą i doświadczeniem. Ma na koncie szereg eksperymentów (doświadczenia i obserwacje pod merytorycznym nadzorem dra Szymona Konwerskiego z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) oraz badań, dzięki którym określił stan wiedzy policjantów pionu kryminalnego w kontekście konieczności zabezpieczenia śladów entomologicznych i wykorzystania ich w procesach karnych. W czerwcu obronił pracę doktorską „Entomologia sądowa. Zagadnienia prawno-kryminalistyczne”, którą napisał pod kierunkiem prof. dra hab. Jerzego Kasprzaka (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie).

Na przestrzeni ostatnich lat Leśniewski konsekwentnie testował założenie, że specjalistyczne szkolenie – poszerzone o zagadnienia z entomologii sądowo-lekarskiej oraz z zakresu technicznego zabezpieczenia śladów – może w istotny sposób poprawić jakość kryminalistycznego badania miejsca zdarzenia, doprowadzając do identyfikacji i zatrzymania sprawców ciężkich przestępstw. Regularnie prowadzi zajęcia dla techników policyjnych, bierze udział w zjazdach i konferencjach, publikuje. To właśnie jego dokonania były bezpośrednią przyczyną włączenia – decyzją komendanta głównego policji – do programu nauczania techników kryminalistyki zajęć dotyczących wykorzystania śladów entomologicznych w postępowaniu karnym.

– Nie chodzi o to, by przytłaczać techników kolejną porcją wiedzy, bo i tak posiadają jej już bardzo dużo, tylko o to, by nauczyć ich odpowiedniego postępowania na miejscu zdarzenia, uczulić na to, żeby w prawidłowy sposób zabezpieczali obecne na miejscu zdarzenia oraz w jego okolicy owady. Jeżeli entomologiczne ślady zostaną zniszczone, entomolog sądowy nie będzie w stanie czegokolwiek stwierdzić – mówi Paweł Leśniewski.

Efektem lat badań i obserwacji Leśniewskiego było, poza pracą doktorską, powstanie algorytmu postępowania na miejscu zdarzenia (łącznie z kolejnością gromadzenia owadzich „świadków” – najpierw należy wyłapać tych skrzydlatych, bo mogą najszybciej uciec), wprowadzenie standaryzacji związanej z identyfikacją śladów entomologicznych, ich zabezpieczeniem i możliwością wykorzystania.

– Wiedza praktyczna o tym, co należy robić, trafiła tam, gdzie miała trafić. Większość śladów entomologicznych na miejscach zdarzeń jest obecnie zabezpieczana prawidłowo – mówi Paweł Leśniewski. – Nawet jeśli ktoś z moich słuchaczy ma wątpliwości, może do mnie zawsze zadzwonić. Czwarta rano czy szesnasta – nigdy nie odmawiam pomocy.

Entomologia sądowa. Zajęcia podczas sekcji zwłok
ENTOMOLOGIA SĄDOWA polega na wykorzystaniu wiedzy o owadach – ich biologii i ekologii – w ramach różnorodnych postępowań, w tym prowadzonych czynności dochodzeniowych i procesów sądowych. To nauka o charakterze interdyscyplinarnym, na styku prawa, medycyny sądowej, chemii (toksykologia) i biologii (entomologia, genetyka). Najczęściej kojarzona jest z obszarem medyczno-kryminalnym, czyli z postępowaniami prokuratorskimi. Entomolodzy sądowi skupiają się na badaniu i opisywaniu modeli rozwoju owadów związanych z poszczególnymi fazami rozkładu zwłok w różnorodnych warunkach. Praca ta jest niezbędna, by lepiej rozumieć prawidłowości związane z następstwem występowania zespołów owadów na zwłokach, interakcjami między nimi oraz ich wpływem na tempo rozkładu. Dzięki mozolnie zdobywanej wiedzy można potem określić, czy zwłoki zostały przemieszczone, odpowiedzieć na pytanie o przyczynę śmierci, skojarzyć podejrzanych z dokonaniem zabójstwa, wykryć toksyny, narkotyki, a także rozpoznać DNA ofiary lub sprawcy. Więcej informacji w naszym artykule „Entomolodzy i medycy na tropie śmierci”. Na zdjęciu: Marcin Kadej (przy stole, w niebieskim fartuchu) podczas zajęć ze studentami w sali sekcyjnej | Fot. Michał Raińczuk/UWr/CC BY 2.0

Z wiedzy i doświadczenia dra Leśniewskiego będą mogli wkrótce skorzystać wszyscy zainteresowani tą tematyką. Już 13 listopada specjalista wygłosi otwarty wykład „Co o owadach na zwłokach powinien wiedzieć dochodzeniowiec i śledczy? Studium przypadku”.

– Nazwisko dra Pawła Leśniewskiego odmieniane było na wiele sposobów przez znanych mi techników kryminalistyki – mówi dr hab. inż. Marcin Kadej, kierownik Pracowni Biologii i Entomologii Sądowej na Uniwersytecie Wrocławskim. – Wszyscy podkreślali, z jaką pasją potrafi on prezentować zagadnienia z zakresu entomologii sądowej. Mając to na uwadze, postanowiłem skontaktować się z komisarzem. Wykonałem telefon – i zaskoczyło. 13 listopada będziemy gościć go u siebie, na Wydziale Nauk Biologicznych.

Jeszcze przed wizytą we Wrocławiu dr Leśniewski przekazał Pracowni Biologii i Entomologii Sądowej materiały szkoleniowe z zakresu zabezpieczania śladów entomologicznych, przygotowane specjalnie dla adeptów techniki kryminalistycznej. Przydały się już w minionym roku akademickim. Korzystali z nich uczestnicy kursu z entomologii sądowej (entomoskopii).

– Obszerna wiedza doktora Leśniewskiego i jego ogromne doświadczenie w zakresie kryminalistyki z pewnością pozwoli nam na prowadzenie wspólnych badań w przyszłości. Jestem przekonany, że wszystko dopiero przed nami – mówi Marcin Kadej.

Listopadowy wykład dra Pawła Leśniewskiego jest skierowany do szerokiego grona odbiorców, zainteresowanych tzw. forensic science. Jest on dedykowany głównie studentom Uniwersytetu Wrocławskiego, ale także wszystkim, którzy zechcą posłuchać opowieści praktyka kryminalistyki o owadach i interpretacji śladów, jakie pozostawiają one na zwłokach oraz w miejscu popełnienia zbrodni.

– Moją intencją jako kierownika Pracowni Biologii i Entomologii Sądowej jest popularyzacja wiedzy o owadach, w tym o entomologii sądowej. Z tego też powodu zaproponowałem otwartą formułę wykładu, na który, poza biologami, mogą przyjść prawnicy, archeolodzy, chemicy, policjanci, prokuratorzy, technicy kryminalistyki, lekarze medycyny sądowej czy po prostu zwykli ludzie „z ulicy” – mówi Marcin Kadej. – Swój udział zapowiedzieli już przedstawiciele Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu oraz Laboratorium Kryminalistyki KWP, co nie tylko cieszy, ale także podnosi rangę wykładu.


Otwarty wykład  „Co o owadach na zwłokach powinien wiedzieć dochodzeniowiec i śledczy? Studium przypadku” odbędzie się w środę, 13 listopada, w dużej sali wykładowej w Instytucie Biologii Środowiskowej (ul. Sienkiewicza 21). Początek o godz. 17:00. Dodatkowe informacje można znaleźć na Facebooku.

Marcin Kadej: Chcesz pomóc trzmielom? Ratuj siedliska!

Jak pszczoły, osy i wiewiórka zamieszkały w ciele wisielca

Prestiżowa nagroda dla wrocławskich entomologów

Dodane przez: Michał Raińczuk

4 Lis 2019

ostatnia modyfikacja: 6 Lis 2019