Strona używa plików cookies więcej

Seminarium „Polska praca w pandemii. Prezentacja wstępnych wyników badań COV-WORK”

Zespół projektu COV-WORK (Zakład Socjologii Ogólnej, Instytut Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Zakład Socjologii Ekonomicznej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie) we współpracy z Sekcją Socjologii Pracy Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (PTS) zaprasza na prezentację pierwszych wyników badań projektu: sondażu zrealizowanego na potrzeby COV-WORK przez PBS oraz pilotażowych wywiadów biograficznych z pracownikami edukacji, opieki zdrowotnej, pomocy społecznej i logistyki.

grafika covwork seminarium

Seminarium, na którym opowiemy o naszych ustaleniach odbędzie się 28 stycznia na platformie ZOOM. Prosimy o rejestrację na wydarzenie pod adresem: https://forms.office.com/r/13Z2qXrPbi

Badanie ilościowe (sondaż) wykonane techniką CATI (wywiad telefoniczny) w listopadzie 2021 na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie dorosłych (18+) liczącej aż 1,400 respondentów pokazuje wiele ciekawych zjawisk.

Jedna trzecia respondentów twierdzi, że ich sytuacja na rynku pracy uległa zmianie po wybuchu pandemii. Jednak tylko nieco ponad połowa spośród nich podaje, że stało się tak w jej skutek. Blisko dwie trzecie nie obawia się o utratę pracy z powodu pandemii. Jeśliby jednak do tego doszło, to ponad połowa uważa, że byłoby im łatwo znaleźć nową pracę z podobną do dotychczasowej pensją.

Dla trzech czwartych respondentów wykonujących pracę odpłatną czas pracy podczas pandemii się nie zmienił. Niemal identyczna (w obu przypadkach po ok. 10%) jest liczba tych, którzy podali, że    godziny ich pracy uległy wydłużeniu i skróceniu. Połowa ankietowanych nie doświadczyła zmian w wynagrodzeniu, zaś liczba tych, którzy otrzymali podwyżki jest wyraźnie większa o tych, których płace spadły (odpowiednio 29 i 17%).

Po wybuchu pandemii dwukrotnie wzrosła liczba tych, którzy pracują w domu (z 15% na 30%). Idea pracy z domu cieszy się sporą popularnością. Mając wybór pracy w domu, gdyby nie było ograniczeń związanych z pandemią, tylko jedna trzecia ankietowanych zdecydowanie odrzuca taką możliwość.

Prawie 80% podaje, że ich pracodawcy zawsze zapewniają środki ochrony osobistej.

Dwie trzecie twierdzi, że zaszczepiło się całkowicie (wszystkimi zalecanymi dawkami szczepionki) przeciw COVID-19, co stanowi poziom nieco wyższy niż wynika to z danych oficjalnych resortu zdrowia. Spośród tych, którzy w ogóle się nie zaszczepili, dwie trzecie nie zamierza tego zrobić (stanowi to 16% całej próby).

Pandemia nie wpłynęła w katastrofalny sposób na dobrostan psychiczny społeczeństwa, ponad 70% odczuwa zadowolenie z życia. Jednak ten pozytywny obraz mąci niepokój o przyszłość. Większość ankietowanych uważa, że stan gospodarki pogorszy się w 2023 roku w porównaniu z obecną sytuacją. Podobnie uważa 40% respondentów w odniesieniu do warunków pracy.

Analiza pilotażowych wywiadów biograficznych z pracownikami edukacji, ochrony zdrowia i logistyki sugeruje istnienie rozbieżności między bezprecedensową skalą kryzysu zdrowotnego, któremu towarzyszy rozwijający się kryzys społeczny i gospodarczy, a stosunkowo słabą obecnością pandemii w opowieściach o indywidualnych doświadczeniach życiowych. Opisy zmian i zmagań z pandemią w miejscach pracy były niekiedy bardzo szczegółowe, ale dopiero wówczas, gdy pytaliśmy o nie bezpośrednio.

Dotychczasowa analiza wywiadów sugeruje, że reakcje na rzeczywistość pandemiczną dadzą się ułożyć w postaci różnorodnych sekwencji „innowacji”, „kontroli” i „oporu.”

Kryzys pandemiczny uruchomił oddolne działania innowacyjne, często wynikające z braku lub niedoskonałości procedur funkcjonowania w warunkach zagrożenia zdrowotnego. Kolejne fale rozprzestrzeniania się pandemii przyniosły zarówno próby odzyskiwania kontroli nad sposobami wykonywania pracy ze strony pracodawców, jak i nowe formy protestu i oporu ze strony pracowników związane z poczuciem pogorszenia się jakości ich miejsc pracy w warunkach pandemii. Co istotne, ten potencjał protestu był w niewielkim stopniu niwelowany przez instytucje dialogu społecznego, które w ograniczonym zakresie pośredniczyły w rozwiązywaniu wyzwań stawianych przez kryzys społeczno-gospodarczy związany z pandemią COVID-19 w Polsce.

W radzeniu sobie z konsekwencjami pandemii dominują jednak nadal strategie „prywatne”, oparte na zasobach społecznych i rodzinnych, co może być jedną z przyczyn obserwowanych w badaniach ilościowych rozbieżności pomiędzy bardzo krytyczną oceną stanu gospodarki i polityk publicznych a dość optymistyczną oceną własnej sytuacji na rynku pracy.

W oparciu o wyniki analiz wywiadów z pracownikami mamy podstawy sądzić, że okres pandemii wiąże się ze sprzecznymi doświadczeniami biograficznymi. Z jednej strony, ryzyko zdrowotne związane z COVID-19 funkcjonuje jako nieuchronny, a w pewnym już stopniu „oswojony” kontekst naszej codzienności. Z drugiej strony, pandemia jest czynnikiem inicjującym i wzmacniającym lub osłabiającym i wygaszającym istotne decyzje życiowe i zawodowe. Zarówno nasze wywiady, jak i społeczne historie innych epidemii pokazują, że warto spytać o zbiorowe procesy normalizowania i zapominania doświadczenia pandemii.

Przeprowadzone badania – zarówno ilościowe, jak jakościowe –  sugerują, że hasło „powrotu do normalności” traci na znaczeniu wobec pytań o kształt nowej, post-pandemicznej rzeczywistości. Dlatego w czasie naszego seminarium chcemy poruszyć również pytania o przyszłość świata pracy w świetle zrealizowanych przez nas jak dotąd badań.

Zachęcamy do rejestracji lub śledzenia wydarzenia na FB Sekcji Socjologii Pracy (https://www.facebook.com/SSPPTS). W drugiej części spotkania uczestnicy będą mieli możliwość zadawania pytań.

Projekt NCN OPUS „COV-WORK: Świadomość społeczno-ekonomiczna, doświadczenia pracy i strategie radzenia sobie Polaków w kontekście kryzysu post-pandemicznego”, finansowanie Narodowe Centrum Nauki, nr umowy UMO-2020/37/B/HS6/00479.