Strona używa plików cookies więcej

Badania / Ludzie / Nauka / Wydarzenia

Dofinansowanie projektów dr Karoliny Kremens oraz dr. hab. Aleksandra Czogalli

W ostatnio rozstrzygniętych konkursach Narodowego Centrum Nauki środki na realizację projektów naukowych otrzymają badacze z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Podano do wiadomości m.in. wyniki konkursu SONATA BIS, w ramach którego dofinansowanie otrzymają dr Karolina Kremens oraz dr hab. Aleksander Czogalla. SONATA BIS to konkurs na projekty powołujące nowy zespoły naukowe; w konkursie brać udział mogą osoby ze stopniem lub tytułem naukowym, które uzyskały stopień naukowy doktora w czasie od 5 do 12 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem. Projekty mogą trwać 3, 4 lub 5 lat.

Dr Karolina Kremens z Katedry Postępowania Karnego (WPAE); otrzyma 561 498 zł na projekt „Uzasadnione przeszukanie. Między efektywnością ścigania a prawami jednostki” (SONATA BIS panel HS)

Dr Kremens o swoim projekcie:

Przeszukanie, jako czynność ujawniająca dowody, posiada istotne znaczenie dla biegu i wyniku postępowania dowodowego w procesie karnym. Z drugiej strony, ze względu na swoją naturę, jednocześnie stanowi środek istotnej ingerencji w prawa i wolności jednostki, gwarantowane w Konstytucji RP, takie jak prawo do prywatności, nietykalności osobistej i poszanowania miru domowego. Ze względu na konfliktowy charakter wskazanych racji, celem projektu jest takie ukształtowanie instytucji przeszukania, które pozwoli pogodzić skuteczność organów postępowania w zakresie wykrywania i ścigania przestępstw z odpowiednią ochroną przed dokonywaniem przeszukań bezpodstawnych, czy też nadmiernie ingerujących w podstawowe prawa i wolności.

W celu wypracowania optymalnego modelu przeszukania osoby, miejsca i rzeczy, zidentyfikowano problemy badawcze, które zostaną podjęte w planowanym projekcie.
Po pierwsze, poza przeszukaniami dokonywanymi przez Policję dla potrzeb prowadzonych postępowań karnych, funkcjonariusze podejmują także inne czynności zbliżone do przeszukania (kontrola osobista, kontrola bagażu itp.), które obwarowane są znacznie mniej surowymi wymogami a ich regulacja ma charakter zdecydowanie mniej precyzyjny. Stwarza to znaczne ryzyko nadmiernej ingerencji w prawa i wolności jednostki. Dlatego też konieczne jest przeprowadzenie badań dotyczących „przeszukań porządkowych”, pomimo istnienia podstaw do przeprowadzenia przeszukania procesowego.
Po drugie, obowiązujące regulacje stwarzają ryzyko dokonywania przeszukań bezzasadnych lub nieproporcjonalnych. W polskim systemie prawnym zarówno w odniesieniu do przeszukań procesowych, jak i porządkowych przepisy minimalizujące ryzyko nadużyć skonstruowane zostały w sposób nieprzejrzysty i budzący znaczne problemy interpretacyjne. Poszukiwanie odpowiedniego standardu regulacji pozwalających na prowadzenie przeszukań w sposób zapewniający jednocześnie skuteczność ścigania oraz poszanowanie praw jednostki, stanowi główny cel planowanych badań.
Po trzecie, obowiązujące przepisy nie gwarantują satysfakcjonujących instrumentów kontroli w zakresie dokonywania przeszukań tak procesowych jak i porządkowych.

Projekt zostanie zrealizowany przy wykorzystaniu trzech metod badawczych: analiza obowiązujących regulacji prawnych, wykorzystanie metod weryfikujących stosowanie wskazanych przepisów przez odpowiednie organy oraz badania porządków prawnych innych państw. Całokształt planowanych badań pozwoli wypracować optymalny model przeszukania, zapewniający odpowiednie proporcje pomiędzy interesem społecznym wyrażającym się w efektywności ścigania przestępstwa konstytucyjnie gwarantowanymi prawami jednostki.

Dr hab. Aleksander Czogalla z Zakładu Biochemii (WB); otrzyma 2 240 800 zł na realizację projektu „Molekularne mechanizmy selektywności względem błonowych lipidów sygnałowych: kwas fosfatydowy i ceramido-1-fosforan” (SONATA BIS panel NZ)

Dr hab. Czogalla o swoim projekcie:

W ostatnich latach radykalnie zmieniło się spojrzenie na błony biologiczne i rolę jaką odgrywają lipidy w funkcjonowaniu komórek. Cząsteczki lipidów to nie tylko pasywne elementy strukturalne tworzące bariery w postaci dwuwarstwy, ale mogą być także cząsteczkami biorącymi czynny udział w przekazywaniu sygnału. Do ostatniej z wymienionych grup należą m.in. kwas fosfatydowy (PA) i ceramido-1-fosforan (C1P). Są to nietypowe lipidy błonowe o stożkowym kształcie molekularnym. Drugą charakterystyczną cechą obu lipidów jest ich negatywny ładunek wypadkowy, którego wartość jest zależna od pH w fizjologicznym zakresie. Pomimo podobieństwa strukturalnego, każdy z wymienionych lipidów odgrywa inną rolę w komórce, a w niektórych przypadkach mogą nawet być antagonistami względem siebie. Co więcej, mnogość procesów komórkowych, w których lipidy te są zaangażowane sugeruje, że muszą istnieć mechanizmy molekularne pozwalające na precyzyjną kontrolę ich aktywności. W tym miejscu nasuwa się pytanie o zachowanie specyficzności podczas procesów rozpoznawania wspomnianych lipidów przez cząsteczki efektorowe. Jest to szczególnie interesujące w perspektywie istnienia subpopulacji każdego z lipidów różniących się między sobą pod względem długości i stopnia nasycenia ich łańcuchów acylowych. Kluczową do rozwikłania kwestią jest określenie w jaki sposób subtelne różnice strukturalne pomiędzy PA i C1P oraz ich subpopulacjami mogą wpływać na zachowanie się cząsteczek lipidowych w błonach biologicznych, a tym samym na interakcje z białkami efektorowymi. Odzwierciedleniem tych różnic mogą być odmienne funkcje biologiczne. Kolejne zasadnicze pytanie dotyczy potencjalnej funkcji tych lipidów (wraz z ich białkami efektorowymi) jako molekularnych przełączników wrażliwych na subtelne zmiany wewnątrzkomórkowego pH. Istotnym zagadnieniem jest też potencjalny wpływ innych cząsteczek sygnałowych, takich jak jony wapnia, na proces rozpoznania PA lub C1P przez białka peryferyjne, co stanowiłoby kolejny poziom sprzężeń łączących różne kaskady sygnałowe w komórce.

Pytania te stały się podwaliną prezentowanego projektu. W poszukiwaniu odpowiedzi na nie proponujemy użycie modelowych systemów błonowych, takich jak monowarstwy lipidowe na granicy faz woda-powietrze oraz pęcherzyki lipidowe o różnej średnicy. Takie podejście eksperymentalne gwarantuje zachowanie pełnej kontroli nad parametrami kluczowymi przy identyfikowaniu molekularnych podstaw mechanizmów odpowiedzialnych za procesy rozpoznawania lipidów sygnałowych. Przewidujemy badania interakcji lateralnych PA i C1P z cholesterolem. Ostatni z wymienionych jest postrzegany jako główny modulator właściwości fizycznych błon komórkowych, który pełni także kluczową rolę w procesach formowania domen błonowych (tzw. tratw lipidowych), które stanowią strukturalne i funkcjonalne platformy o różnorodnym znaczeniu fizjologicznym. Badania nad selektywnym wiązaniem reprezentatywnych białek peryferyjnych do błon lipidowych zawierających PA lub C1P w różnym kontekście lipidowym i w odmiennych warunkach eksperymentalnych pozwolą na wyjaśnienie potencjalnego związku pomiędzy zachowaniem się lipidów różnych subpopulacji w błonie, a ich dostępnością/rozpoznawalnością przez białka efektorowe. W trakcie realizacji projektu powinniśmy także uzyskać informacje o tego typu zależnościach w perspektywie stopnia uporządkowania błony oraz jej grubości.

Aktualny obraz komórkowych procesów przekazywania sygnału z udziałem lipidów jest w dużym stopniu niekompletny. Realizacja proponowanego projektu pozwoli zapełnić pewne luki w tej materii poprzez dostarczenie szczegółowego opisu mechanizmów zawiadujących procesami rozpoznania molekularnego cząsteczek lipidów przez białka. Należy się spodziewać, że wiedza ta może w przyszłości znaleźć zastosowanie przy projektowaniu nowych strategii terapeutycznych.

Dodane przez: Agata Kreska

4 Mar 2019

ostatnia modyfikacja: 14 Mar 2019