Strona używa plików cookies więcej

Wydarzenia

Jubileusz Arboretum Wojsławice

Swoje trzydziestolecie uniwersyteckie Arboretum świętuje przez cały rok, także w okresie wakacyjnym. Podczas jednej tylko letniej imprezy – lipcowych drzwi otwartych – Wojsławice odwiedziło ponad 2 tys. turystów!

Formalnoprawne przekazanie „Ogrodu Dendrologicznego w Wojsławicach” Ogrodowi Botanicznemu Uniwersytetu Wrocławskiego nastąpiło 29 lutego 1988 r. Jubileusz trzydziestych urodzin uniwersyteckie Arboretum celebruje jednak przez cały rok 2018. Przygotowano bogaty program – nie tylko liczne koncerty, wykłady, warsztaty, tematyczne spacery i kiermasze roślin, ale także dzień otwartych drzwi, czyli niedzielne, bezpłatne zwiedzanie z przewodnikiem, z którego 29 lipca skorzystało ponad 2 tys. turystów. Gości oprowadzała Hanna Grzeszczak-Nowak, zastępczyni dyrektora Ogrodu Botanicznego ds. ogólnych Arboretum, związana z Wojsławicami od trzech dekad, czyli właśnie od momentu przejęcia placówki przez uczelnię. Temat spaceru nawiązywał oczywiście do jubileuszu: „To już 30 lat! – ciekawostki i anegdoty związane z rewitalizacją Arboretum”.

Tego samego dnia otwarto trzy nowe wystawy. Na dziedzińcu folwarku wyeksponowano sprzęt ogrodniczy używany w Arboretum – od najstarszego, nadal sprawnego trzydziestoletniego mikrociągnika wyprodukowanego jeszcze w Jugosławii, po nowoczesne maszyny do koszenia trawników. Przy głównej trasie spacerowej na 10 dużych planszach przedstawiono dorobek Arboretum od 1988 roku. Zaprezentowano m.in. rozwój terytorialny, rozbudowę i strukturę kolekcji roślinnych, dorobek naukowy, ofertę edukacyjną i turystyczną oraz kolejne etapy rewitalizacji folwarku i zabytkowego parku. W Galerii odbył się również wernisaż wystawy „Od kakaowca po czekoladę socjalizmu”.

Oficjalne świętowanie jubileuszu odbyło się dwa dni wcześniej, w piątkowe popołudnie 27 lipca. Do Wojsławic przybyło wówczas około 300 przyjaciół Arboretum, którzy przyczynili się do jego powstania, odbudowy i rozwoju. Swoją obecnością zaszczycili jubileusz znamienici goście, m.in. byli i obecni rektorzy Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Przyrodniczego. Przywitała ich gospodyni uroczystości, wspomniana już Hanna Grzeszczak-Nowak. Jubileuszowy wykład na temat 30-letniej historii uniwersyteckiego Arboretum wygłosił Tomasz Nowak, emerytowany profesor UWr – dyrektor Ogrodu Botanicznego i Arboretum w Wojsławicach w latach 1981–2016. Z typową dla siebie swadą zaprezentował wspólne pracownicze działania w trudnych, pionierskich latach. Na zakończenie padło retoryczne pytanie „Czy warto było?”. Goście odpowiedzieli owacją na stojąco.

Przyjaciołom Arboretum, licznie w tym dniu zgromadzonym, obecna dyrektor Arboretum przekazała gorące podziękowania i wręczyła symboliczne bukiety – pierwszy na ręce JM Rektora prof. Adama Jezierskiego – dla wszystkich rektorów, którzy przyczynili się do rozwoju Wojsławic. JM złożył gratulacje z okazji jubileuszu, wręczył też pamiątkowe medale Uniwersytetu Wrocławskiego Hannie i Tomaszowi Nowakom, którzy wojsławickim Arboretum zarządzali od 1988 r. przez 30 lat.

Kolejna symboliczna wiązanka, z wyrazami wdzięczności i szacunku dla wrocławskich profesorów, którzy doprowadzili w 1988 r. do przekazania Uniwersytetowi Wrocławskiemu parku dendrologicznego, trafiła do rąk nestora, honorowego gościa, prof. Jerzego Hrynkiewicza-Sudnika. Od lat 50. był on entuzjastą parku i w końcu znalazł godnego opiekuna Wojsławic.

Ogromny bukiet „wdzięczności” ofiarowano Stanisławowi Stefanko, byłemu dyrektorowi Agencji Rolnej Skarbu Państwa, za odważną decyzję nieodpłatnego przekazania w 2005 r. Uniwersytetowi kolejnych 53 ha wartościowych przyrodniczo gruntów.

Uhonorowano również byłego Prezesa Państwowego Ośrodka Hodowli Zarodowej w Przerzeczynie Zdroju, Walentego Mateckiego, za przekazanie 4 ha gruntu z ciekiem wodnym, zwanym Wojsławickim Potokiem.

Za wierną przyjaźń, także w trudnych chwilach, symboliczną wiązankę ofiarowano prof. Jerzemu Pióreckiemu, emerytowanemu dyrektorowi Arboretum w Bolestraszycach.

Podziękowania za wieloletnią współpracę lokalnym samorządom złożono na ręce starosty powiatu dzierżoniowskiego, Janusza Guzdka.

Szczególne wyrazy uznania i podziękowania dla pracowników Arboretum, obecnym i emerytowanym, którzy współtworzyli obecne Arboretum, złożono na ręce Wiesława Bielawskiego, najstarszego pracownika Arboretum, przechodzącego na zasłużoną emeryturę.

Jubileuszowe gratulacje złożył także Prezes Związku Szkółkarzy Polskich, Wojciech Wróblewski Na jego ręce dyrektor Arboretum przekazała gorące podziękowania dla wszystkich polskich szkółkarzy, którzy przez trzy dziesięciolecia hojnie wzbogacali roślinne kolekcje w Wojsławicach.

Część oficjalną zakończył występ Akademickiego Zespołu Jedliniok oraz oryginalny urodzinowy tort, z wierną mapą Arboretum, którym częstowano gości już przy zapalonych pochodniach. Na rozmowach i wspomnieniach, przy wspólnej biesiadzie, i… obserwacji zaćmienia księżyca, urodzinowe spotkanie przyjaciół i miłośników wojsławickiego Arboretum minęło niezwykle szybko.

Jaka będzie przyszłość uniwersyteckiego Arboretum? Wierzymy, że nadal kwitnąca, a następne pokolenie będzie prężnie go rozwijało i z dumą obchodziło kolejny jubileusz.


UNIWERSYTECKIE ARBORETUM 1988-2018

Starania wrocławskich profesorów
Dzięki kilkuletnim negocjacjom z przedstawicielami Urzędu Wojewódzkiego w Wałbrzychu, prowadzonym przez wrocławskich profesorów: prorektora Uniwersytetu Wrocławskiego – prof. dr. hab. Józefa Ziółkowskiego, kierownika Działu Botaniki i Paleobotaniki Muzeum Przyrodniczego UWr – prof. dr. hab. Jerzego Hrynkiewicza-Sudnika oraz dyrektora Ogrodu Botanicznego UWr – dr. hab. Tomasza Nowaka, w 1987 r. podpisano porozumienie, między Wojewodą Wałbrzyskim a Rektorem UWr, o przekazaniu parku w Wojsławicach Ogrodowi Botanicznemu.

Formalne przejęcie Ogrodu Dendrologicznego
Formalnoprawne przekazanie „Ogrodu Dendrologicznego w Wojsławicach” Uniwersytetowi Wrocławskiemu nastąpiło w 1988 r. Zarządzająca parkiem do 1985 r. Stadnina Koni w Strzegomiu – przedsiębiorstwo w likwidacji – należące do Dzierżoniowskiego Kombinatu Hodowli Zwierząt Zarodowych, przekazało obiekt urzędowi Miasta i Gminy Niemcza. Naczelnik Gminy, Ferdynand Gąsiorowski, w dniu 29 lutego 1988 r. przekazał aktem notarialnym zabytkowy park o powierzchni 4,4 hektara Uniwersytetowi Wrocławskiemu.

Filia wrocławskiego Ogrodu Botanicznego
W 1988 r. rozpoczął się nowy rozdział w dziejach Wojsławic – Arboretum zostało pierwszą w historii filią wrocławskiego Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego o nazwie „Arboretum w Wojsławicach”.

Zmiana planów
Plany perspektywiczne rozwoju wrocławskiego Ogrodu Botanicznego – jeszcze w drugiej połowie lat 80. XX w. – przewidywały do 2000 r. budowę nowego, dużego ogrodu o powierzchni około 200 ha, na zachodnim krańcu Wrocławia (pod uwagę brane były także okolice Gałów-Skałka-Gałówek i Wysoki Kościół na Wzgórzach Trzebnickich). Rozsądniej było jednak powiększyć Ogród Botaniczny o Arboretum w Wojsławicach – tereny znane, częściowo zagospodarowane i cenne przyrodniczo. Zarzucono więc pomysł tworzenia nowego Ogrodu na nieużytkach w granicach miasta.

Rozwój terytorialny Arboretum – okres uniwersytecki 1988–2018

1988 – początki
Najstarsza, zabytkowa część parku, o powierzchni zaledwie 4,4 hektara, została przekazana Ogrodowi Botanicznemu Uniwersytetu Wrocławskiego w 28 lutego 1988 r. przez naczelnika Miasta i Gminy Niemcza, Ferdynanda Gąsiorowskiego.

1990 – kontynuacja
W maju 1990 r. udało się powiększyć Arboretum o kolejne 4 hektary. Z inicjatywy dyrektora Ogrodu Botanicznego przekazał je Uniwersytetowi Prezes Państwowego Ośrodka Hodowli Zarodowej w Przerzeczynie-Zdroju, Walenty Matecki. Były to tereny nieużytkowane rolniczo – leśny wąwóz z ciekiem wodnym zwanym Wojsławickim Potokiem i stary kamieniołom łupka łyszczykowego.

2005 – intensywny rozwój
W czerwcu 2005 r., gdy rozpadły się ostatecznie PGR-y, Agencja Nieruchomości Rolnych nieodpłatnie przekazała Uniwersytetowi Wrocławskiemu najistotniejszą część dawnego majątku ziemskiego von Oheimbów – zrujnowany zabytkowy folwark i 53,6 hektara wartościowych rolniczo i przyrodniczo gruntów. Po latach negocjacji z urzędami udało się dyrekcji Ogrodu Botanicznego przekonać także Senat Uniwersytetu Wrocławskiego o celowości powiększenia Arboretum i przyłączyć te niezwykle cenne tereny. Obecna powierzchnia Arboretum to 62 ha.

Rozwój kolekcji roślinnych w latach 1988–2018
Starsze kolekcje są rozproszone i rozmieszczone w układzie swobodnym, nowe sadzone są w grupach, np.: rodzaje Buxus, Ginkgo, Hemerocallis, Hydrangea, Kalmia, Leucothoe, Paeonia, Rhododendron, Prunus, Magnolia, Syringa, Vinca. Wiosną 2018 r. wojsławicka kolekcja roślin obejmowała ponad 12 tysiące różnych gatunków, odmian botanicznych i uprawnych. Ich liczba w ostatnich trzydziestu latach zwiększyła się ponad 20-krotnie.

W 2011 r. status Kolekcji Narodowych uzyskały trzy największe kolekcje: Odmiany Różaneczników (Rhododendron) Historycznej Rasy Łużyckiej, Rodzaj Liliowiec (Hemerocallis), Rodzaj Bukszpan (Buxus).

W 2013 r. przyznano największej w Europie kolekcji certyfikat Display Garden American Hemerocallis Society, czyli ogrodu pokazowego Amerykańskiego Towarzystwa Miłośników Liliowców.

Uniwersyteckie Arboretum jest obecnie nie tylko pięknym miejscem wypoczynku i rekreacji, ale służy też nauce i tysiącom pasjonatów, których przyciąga tu bujna przyroda, unikatowe kolekcje i życzliwa atmosfera. Od kilkunastu lat intensywnie rozwijana jest oferta turystyczna, szeroko rozumiana edukacja przyrodnicza i różne formy działalności kulturalnej, skierowane zarówno do dzieci, młodzieży, jak i dorosłych.

Działalność edukacyjna Arboretum

  • ponad 12 tysięcy roślin z różnych stron świata
  • bogaty system informacji wizualnej – rośliny opatrzone etykietami (ponad 40 tys.)
  • kilkaset tablic i plansz edukacyjnych
  • wykłady, prelekcje, warsztaty, ogrodnicze porady i konsultacje
  • spacery edukacyjne z przewodnikiem
  • tematyczne wystawy ogrodnicze
  • wernisaże artystów (m.in. malarskie, fotograficzne), happeningi i spotkania poetyckie
  • plenerowe wystawy stałe „Dolnośląska wieś” i GEOretum
  • audioprzewodniki w języku polskim, czeskim, niemieckim i angielskim
  • foldery, przewodniki, CD i inne wydawnictwa
  • praktyki uczniowskie i studenckie
  • edukacja przyrodnicza w TV i radio
  • niedzielne koncerty muzyczne

Oferta turystyczna

  • trawniki do chodzenia i leżenia, liczne ławki, stoły i leżaki
  • miejsca do piknikowania i grillowania
  • ścieżka dla osób na wózkach; dla Gości górski wózek inwalidzki
  • letni bar z dobrą kawą i szarlotką
  • plac zabaw i aktywna zabawa w terenie dla dzieci
  • punkt sprzedaży roślin, sezonowe kiermasze unikatowych roślin
  • parasole do dyspozycji gości
  • hotel dla psów

Rodzaje aktywności naukowej

  • utrzymywanie w gotowości do badań ponad 12 tys. udokumentowanych taksonów żywych roślin
  • aklimatyzacja nowych gatunków i odmian roślin
  • prowadzenie upraw zachowawczych roślin ginących i zagrożonych (min. 500 roślin z danego taksonu)
  • ocena nowych odmian z rodzaju Echinacea i Hemerocallis przy współpracy z KEW Gardens, Proefstation Boskoop, Botanische Sammlungen Pirna-Zuschendorf
  • hodowla nowych odmian roślin (ponad 300)
  • opracowanie doborów roślin
  • opieka nad pracami magisterskimi o Arboretum (39)
  • wykłady, konferencje, seminaria
  • popularyzacja wiedzy botanicznej i ogrodniczej

Dodane przez: Michał Raińczuk

14 Sie 2018

ostatnia modyfikacja: 13 Wrz 2018