Strona używa plików cookies więcej

Badania / Ludzie / Nauka

Nagrodzone badaczki z UWr w konkursie SONATINA

Narodowe Centrum Nauki podało wyniki drugiej edycji konkursu SONATINA. To konkurs dla młodych naukowców, stojących u progu swojej kariery naukowej. Wśród nagrodzonych znalazły się dwie badaczki z Wydziału Biotechnologii UWr.

W konkursie SONATINA mogą wziąć udział osoby, które uzyskały stopień doktora nie dawniej niż trzy lata temu. W tej edycji na konkurs wpłynęły 154 wnioski, 45 zostały rozpatrzone pozytywnie, a nagrodzeni badacze otrzymają w sumie ponad 30 mln zł na swoje projekty. Grant umożliwia zatrudnienie badacza w jednostce naukowej, realizację projektu oraz staż na uczelni zagranicznej, trwający od 3 do 6 miesięcy.

Wśród laureatów znalazły się dwie badaczki z Wydziału Biotechnologii UWr: dr Joanna Hołówka – projekt „Rola białka mIHF w organizacji chromosomu Mycobacterium oraz jego wpływ na ekspresję genów” został dofinansowany kwotą 819 795 zł oraz dr Agnieszka Strzałka, jej „Rola interakcji pomiędzy białkami HupA i HupS podczas wzrostu i odpowiedzi na stres bakterii Streptomyces” otrzymał 926 100 zł.


Joanna Hołówka jest absolwentką Politechniki Wrocławskiej. Doktorat uzyskała w 2018 r. w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda Polskiej Akademii Nauk. W swoich badaniach skupia się na analizie organizacji i dynamiki chromosomu bakterii z rodzaju Mycobacterium. Obecnie pracuje na UWr.

Dr Joanna Hołówka o swoim projekcie: białka związane z nukleoidem (białka NAP) są najliczniej występującymi białkami zaangażowanymi w organizację bakteryjnego DNA. Kondensują one chromosom poprzez zaginanie bądź owijanie DNA wokół siebie lub poprzez łączenie sąsiednich nici DNA. Najbardziej konserwatywnym białkiem NAP w świecie bakterii jest białko HU (ang. Heat-unstable protein), które współdziała z białkiem IHF (ang. Integration Host Factor) w utrzymywaniu struktury chromosomu oraz w regulacji ekspresji genów. Białko IHF z Mycobacterium (mIHF) jest niezbędne do przeżycia dla M. smegmatis i prawdopodobnie pełni ważną funkcję we wzroście M. tuberculosis wewnątrz makrofagów podczas infekcji. Co ciekawe, mIHF zawiera dodatkową N-końcową domenę tylko w przypadku chorobotwórczych gatunków (np.: M. tuberculosis, M. bovis), której funkcja biologiczna nie jest znana. Celem projektu jest poznanie roli białka mIHF w organizacji chromosomu podczas cyklu komórkowego Mycobacterium oraz zbadanie biologicznej funkcji jego dodatkowej, N-końcowej domeny.

Agnieszka Strzałka ukończyła studia magisterskie na kierunku biotechnologia na UWr. Pracę doktorską realizowała w Zakładzie Mikrobiologii Molekularnej na wydziale Biotechnologii UWr i obroniła z wyróżnieniem w lutym 2017 roku.

Dr Agnieszka Strzałka o swoim projekcie: wielkość typowej komórki bakteryjnej wynosi około 2 μm. Natomiast nić DNA tworząca chromosom bakterii może być nawet 1000 razy od niej dłuższa. Z tego powodu niezbędne do przeżycia komórki jest przyjęcie przez DNA odpowiedniej struktury, która umożliwi jego zmieszczenie wewnątrz komórki bez upośledzenia jego funkcji. Za proces ten odpowiedzialne są różne białka zwane NAP, które mogą wiązać się do DNA i w ten sposób prowadzić do zaginania albo łączenia nici DNA ze sobą. Podobną rolę w komórkach roślinnych i zwierzęcych pełnią białka histony.

Jednym z najczęściej występujących NAP jest białko HU. Dwie cząsteczki tego białka łączą się ze sobą i w takiej postaci mogą oddziaływać z DNA. Oprócz udziału w utrzymaniu właściwej struktury DNA, związanie białka HU może mieć też wpływ na dostosowanie się bakterii do zmiennych warunków środowiska. Aby odpowiednio zareagować na stres np. wywołany wysoką temperaturą bakterie muszą rozpocząć albo zahamować produkcję pewnych białek. W procesie tym uczestniczą białka zwane regulatorami. Niektóre z nich mogą wpływać na produkcję wielu białek jednocześnie i są uznawane za tzw. globalne regulatory. Do nich należy właśnie białko HU.

Obiektem badawczym w projekcie będą niepatogenne, istotne przemysłowo bakterie z rodzaju Streptomyces. Około 2/3 obecnie używanych antybiotyków jest produkowana przez różne gatunki Streptomyces. Wiele produkowanych przez nie związków może mieć też zastosowanie kliniczne jako środki grzybobójcze oraz immunosupresanty.

Charakterystyczną cechą Streptomyces jest ich cykl życiowy, obejmujący produkcję zarodników, podobny bardziej do rozwoju grzybów niż bakterii. W czasie trwania cyklu dochodzi do zmian upakowania chromosomu, w co mogą być zaangażowane NAP. Kolejne etapy cyklu życiowego są również bezpośrednio powiązane z produkcją użytecznych metabolitów. Co ciekawe, Streptomyces posiadają dwa białka HU o odmiennej budowie. Proponowany projekt dotyczy roli jaką białka HU pełnią u Streptomyces w utrzymaniu właściwej struktury chromosomu podczas wzrostu oraz w reakcji na stresowe warunki środowiska.

Dodane przez: Agata Kreska

23 Sie 2018

ostatnia modyfikacja: 13 Wrz 2018