Strona używa plików cookies więcej

Pomagamy!

#na niebiesko dla autyzmu (Terapia Behawioralna)

2 kwietnia to doroczny Światowy Dzień Autyzmu. Są w społeczności Uniwersytetu Wrocławskiego studenci i pracownicy, którzy mają spektrum autyzmu lub Aspergera. I radzą sobie znakomicie. Dr hab. Dorota Kołodziejczyk z Instytutu Filologii Angielskiej pisze o działalności Niepublicznej Szkoły Terapii Behawioralnej dla Dzieci z Autyzmem oraz o nieodzownej roli edukacji w życiu osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Dr hab. Kołodziejczyk jest współtwórczynią szkoły i mamą dziecka z autyzmem.

W 2011 roku powstała z inicjatywy rodziców Niepubliczna Szkoła Terapii Behawioralnej dla Dzieci z Autyzmem we Wrocławiu. Prowadzi ją Dolnośląskie Stowarzyszenie Terapii Behawioralnej dla Osób z Autyzmem „Aktywny umysł”. Jest to stowarzyszenie głównie rodziców osób z autyzmem, które zrzeszyły się, aby wdrożyć na Dolnym Śląsku możliwość pracy z osobami autystycznymi metodą stosowanej analizy zachowania. 

Istniejący system szkolnictwa specjalnego nie gwarantował naszym dzieciom koniecznego, odpowiadającego ich potrzebom i stanowi zdrowia wsparcia. Wrocław dodatkowo był miastem, w którym terapia behawioralna była postrzegana bardzo negatywnie – stereotypowo kojarzono ją z tresurą. Tymczasem, w przypadku akurat mojego syna, jasne zasady wprowadzane przez terapeutów, a szczególnie system nagradzania każdego postępu, jak na przykład próby podjęcia komunikacji, zaangażowania w ćwiczenie, czy pracy nad bardzo obciążającym osoby z autyzmem pobudzeniem czy autostymulacjami, przynosiły od razu wymierne efekty. Ten system przekonał mnie też jako filologa i matkę jednocześnie. W pracy opartej na stosowanej analizie zachowania każde działanie projektuje się binarnie i bardzo klarownie oraz uczy opiekunów dziecka/osoby z autyzmem, jak orkiestrować wszystkie działania dotyczące terapii, życia domowego i interakcji społecznych, żeby optymalnie rozwijać samodzielność i zadowolenie dziecka.

Realna potrzeba stworzenia instytucji terapeutycznej musiała następnie zostać skonfrontowana z istniejącym w kraju systemem prawnym. Szkoła finansowana jest z dotacji ministerialnych, które idą za uczniem, tak samo jak w szkole samorządowej. Z rodziców dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności, najczęściej wymagających stałej opieki, staliśmy się też pracodawcami i organem prowadzącym szkołę, odpowiadającym przed władzami oświatowymi. Historia szkoły jest więc historią nawigowania między potrzebami (kształcenie i terapia osób z autyzmem) a systemem, który nie zawsze odpowiada na nie w zadowalający, to znaczy gwarantujący poprawę stanu zdrowia i ogólnego funkcjonowania, sposób. W naszej szkole uczą się dzieci, które nie poradziłyby sobie (przynajmniej, w przypadku niektórych, nie od razu), w systemie szkolnictwa integracyjnego, ale także specjalnego, gdzie zazwyczaj jest większa niż u nas liczba uczniów w oddziale.

Szkoła ta jest jedyną we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku placówką oferującą nauczanie i terapię opartą o założenia stosowanej analizy zachowania (SAZ). NSTB to szkoła z uprawnieniami szkoły publicznej, w której uczą się  dzieci i młodzież ze spektrum autyzmu w normie intelektualnej oraz z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym, w oddziałach przedszkolnych i szkolnych. Specjalistyczny profil szkoły i nowatorskie rozwiązania organizacyjne i metodyczne stanowią o jej odmienności i skuteczności. Nauka odbywa się w 1-2 osobowych oddziałach edukacyjno-terapeutycznych i zorientowana jest na kształtowanie funkcjonalnych umiejętności społecznych, osobistych i komunikacyjnych i ich generalizowanie w nowych środowiskach (dzieci i młodzież są wspierane wielokierunkowo w swoim rozwoju poprzez m.in. wzmacnianie ich kompetencji porozumiewania się, poznawczych, aktywizację społeczno-kulturalną oraz sportowo-zdrowotną i turystyczną). Wdrożyliśmy jednolity system współpracy szkoła – dom (tzw. diada wychowawcza). Naszym priorytetem jest kształcenie wysoko wyspecjalizowanej kadry terapeutów behawioralnych (osiąganie polskiej i międzynarodowej licencji analityka stosowanej analizy zachowania, udział w konferencjach naukowo-szkoleniowych w Polsce i Stanach Zjednoczonych), popularyzujemy SAZ jako przyjazna, partnerską i skuteczną formę terapii i nauki osób z autyzmem, a działalność terapeutyczna szkoły jest objęta nadzorem merytorycznym przez Polskie Stowarzyszenie Terapii Behawioralnej w formie superwizji i ewaluacji.

Możemy pochwalić się nienaganną opinią oraz sukcesami naszych uczniów i wychowanków w sferze sportu i sztuki. Szkoła została wielokrotnie doceniona przez władze kuratoryjne Dolnego Śląska, które w swoich opiniach podkreślają efektywność, przyjazność oraz modelowe prowadzenie naszej placówki.

W szkole realizujemy wiele niespotykanych w innych placówkach programów – nasi uczniowie chodzą w ramach w-fu na ściankę wspinaczkową i na crossfit. Organizujemy wycieczki krajoznawcze, w tym konno-wspinaczkowe zielone szkoły. Szkoła oferuje pomoc w trudnych czasami dla osoby z autyzmem sytuacjach jak, na przykład, wizyta u fryzjera. W programie uspołeczniania mamy również regularne wizyty w restauracjach i kawiarniach, szczególnie w naszym ulubionym „Równiku”. Niestety, te działania skutecznie przerwała pandemia, która jest szczególnie ciężkim doświadczeniem dla osób z autyzmem. Nagły lockdown pozbawił ich terapii i kontaktów społecznych; druga fala na nowo ograniczyła możliwość uprawiania sportu na basenie, odwiedzania ulubionych restauracji czy spaceru przez galerię. Wytłumaczenie tego osobie z autyzmem jest bardzo trudne.

Obecnie przymierzamy się do kolejnego ogromnego zadania – musimy rozbudować szkołę, ponieważ siedziba, którą przygotował nam Wydział Edukacji w 2011 roku, z wymierną pomocą ówczesnego Wice-Prezydenta Wrocławia Jarosława Obremskiego, od kilku lat jest już niewystarczająca. Mamy siedzibę do remontu, zbieramy fundusze, które pozwolą nam się starać o dofinansowanie z PFRONu. Niewiele osób się być może orientuje, że edukacja w autyzmie to jedyna dostępna terapia. Szkoła to nie tylko miejsce nauki, ale też cała filozofia organizowania życia tak, aby umożliwić maksymalną samodzielność i jakość życia, tak w kognitywnym, jak i emocjonalnym i społecznym wymiarze.

Dodane przez: Tomasz Sikora

2 kwietnia 2021

ostatnia modyfikacja: 9 kwietnia 2021