Strona używa plików cookies więcej

Kartka z przeszłości

Spełniona obietnica, czyli jak Biblioteka Miejska stała się Biblioteką Uniwersytecką

Dnia 8 czerwca 1946 r. budynek dawnej Biblioteki Miejskiej przy ul. Szajnochy 7–9 wraz ze wszystkimi znajdującymi się w nim zbiorami został oficjalnie przekazany odradzającemu się po wojnie Uniwersytetowi Wrocławskiemu. Uroczyste objęcie zbiorów i nieruchomości zainaugurowało trwający trzy dni Zjazd Kultury Polskiej na Ziemiach Zachodnich.

Zjazd Kultury Polskiej, zorganizowany staraniem Rektora Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, prof. Stanisława Kulczyńskiego, stanowił zamknięcie okresu pionierskiego. Tadeusz Mikulski pisał: „I oto pionierzy roku 1945 powiedzieli sobie i innym: dosyć pionierstwa! Zamykamy okres pracy prowadzonej w mieście ruin, wśród wypalonych gruzów. Skoro zostały zdobyte normalniejsze warunki życia, domy oszklone i pokryte blachą, chcemy pracować normalnie, pionierzy, o pionierzy! Od kiedy? Od dziś. To znaczy od Zielonych Świątek roku 1946, od Dni kultury we Wrocławiu”.

Pierwszym wydarzeniem w ramach dni kultury polskiej we Wrocławiu było uroczyste przekazanie Uniwersytetowi budynku Biblioteki Miejskiej przy ul. Karola Szajnochy 7-9 wraz ze wszystkimi zbiorami. Miejska Rada Narodowa Miasta Wrocławia decyzję tę podjęła 28 maja 1946 r. „pragnąc dać wyraz zrozumienia historycznej roli nauki w Odrodzonej Polsce Demokratycznej”, jak zapisano w dokumencie. Było to spełnienie obietnicy złożonej przez prezydenta Drobnera rok wcześniej, zaraz po tragicznym pożarze na Wyspie Piaskowej. To wtedy, zaledwie 4 dni po kapitulacji Festung Breslau, mający powstać z gruzów Uniwersytet, stracił swoją bibliotekę – 10 maja niemal doszczętnie spłonął gmach Staats- und Universitätsbibliothek, czyli Biblioteki Uniwersyteckiej na Piasku, zaś w nocy z 10 na 11 maja – księgozbiór złożony w kościele św. Anny. Tego samego dnia w niezwykłym geście uczelnia zyskała nowy gmach i księgozbiór miejski, gdyż na wieść o zniszczeniach Bolesław Drobner, ówczesny prezydent Wrocławia, oświadczył rektorowi Kulczyńskiemu: „Od dziś dnia Biblioteką Uniwersytecką będzie Biblioteka MiejskaMiasto odda wszystkie rozporządzalne środki, aby umożliwić pracę instytucji, którą uważa za podstawowy element swojej wielkości”.

Organizowanie Biblioteki przy odradzających się uczelniach wrocławskich rozpoczęło się już od pierwszych dni pobytu Grupy Naukowo-Kulturalnej we Wrocławiu, tj. 9 maja 1945 r. Antoni Knot, późniejszy dyrektor Biblioteki, był pierwszym polskim pracownikiem naukowym, który przybył do płonącego Wrocławia, zaledwie 3 dni po kapitulacji Festung Breslau. Ponieważ zniszczenia wojenne ominęły zbiory i budynek Stadtbibliothek, czyli Biblioteki Miejskiej mieszczącej się przy ul. Szajnochy 7–9, zdecydowano, że to ona stanie się podstawą Biblioteki Uniwersyteckiej. Podjęta od pierwszych dni akcja rewindykacyjna przyniosła dobre rezultaty. Po odkryciu i rozszyfrowaniu niemieckich planów ewakuacyjnych sprowadzono do Wrocławia ponad 210 tys. woluminów należących przed wojną do Biblioteki Miejskiej. Oprócz tego zabezpieczono rozproszone zbiory innych bibliotek wrocławskich i prowincjonalnych – w sumie ponad 1 milion woluminów. Akcja rewindykacyjna trwała kilka lat, jednak większość księgozbiorów trafiła do Wrocławia w pierwszych powojennych miesiącach. Znacznie dłużej trwało ich porządkowanie, segregowanie i opracowywanie. Początkowo zajmowała się tym niewielka grupa 16 polskich bibliotekarzy, którym pomagało ponad 30 bibliotekarzy niemieckich. Równolegle z przygotowywaniem do udostępnienia zbiorów niemieckich, polonizowano księgozbiór uniwersytecki.

Budynek przy ul. Szajnochy 7–9 oficjalnie władze uczelni przejęły 8 czerwca 1946. Uroczystość, w ozdobionej girlandami czytelni, otworzył o godz. 11.00 dyrektor dyrektor Antoni Knot, który opowiedział o historii Biblioteki i znaczeniu jej księgozbiorów dla odradzającej się wrocławskiej nauki. Głos zabrali także: przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej, rektor Uniwersytetu i Politechniki, przedstawiciele władz oraz przewodniczący senackiej komisji bibliotecznej. Akt przekazania przez władze Wrocławia dawnej Biblioteki Miejskiej na rzecz wrocławskich uczelni wręczył rektorowi Kulczyńskiemu prezydent Wrocławia Aleksander Wachniewski. Uroczystość połączona była z otwarciem czytelni, obejmującej 50 miejsc w lektorium profesorskim i 150 – studenckim, której poświęcenia dokonał administrator apostolski ks. Karol Milik.

Oficjalne przekazanie władzom uczelni dawnej Biblioteki Miejskiej otworzyło trzydniowe uroczystości skoncentrowane wokół inauguracji Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, która nastąpiła w Auli Leopoldyńskiej następnego dnia, tj. 9 czerwca 1946 r.

Kamilla Jasińska

Dodane przez: Kamilla Jasińska

7 Cze 2017

ostatnia modyfikacja: 12 Cze 2017