Strona używa plików cookies więcej

Wydarzenia

Sympozjum-niespodzianka z okazji 70. urodzin prof. Latosa-Grażyńskiego

Profesor Lechosław Latos-Grażyński jest wybitnym naukowcem, światowym ekspertem chemii organicznej, od czasów studiów związanym z Uniwersytetem Wrocławskim. Założył Zespół Chemii Porfiryn i Metaloporfiryn, którym kieruje od 1990 roku. Należy do najczęściej cytowanych chemików prowadzących badania naukowe w Polsce. W 1998 r. otrzymał nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w kategorii nauk ścisłych (za badania nad porfirynami i metaloporfirynami), w 2011 r. został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2014 r. – Medalem im. Jędrzeja Śniadeckiego.

Prof. Latos-Grażyński w tym roku obchodzi jubileusz siedemdziesiątych urodzin. Z tej okazji jego współpracownicy i współpracowniczki zorganizowali sympozjum-niespodziankę, w którym udział wzięło wiele „gwiazd” chemicznych – także z zagranicy (z częścią z nich organizatorzy połączyli się zdalnie). Prof. Latos-Grażyński z wieloma z tych osób jest związany nie tylko zawodowo, ale także więzami przyjaźni. Sympozjum potrwa dwa dni.

Profesorowi z okazji jubileuszu składamy najserdeczniejsze życzenia!


Każdy słyszał o hemoglobinie. Występujący w niej hem jest związkiem porfiryny z żelazem, żelazoporfiryną. W oddychaniu, ale też np. ograniczaniu toksyczności substancji szkodliwych dla naszego organizmu biorą również udział żelazoporfiryny. Poznawaniem ich biochemii, tego, jak wiążą tlen, jak biorą udział w procesach związanych z syntezą nowych związków i jakim procesom degradacji ulegają zajmuje się profesor Lechosław Latos-Grażyński – dziś jeden z czołowych światowych ekspertów chemii organicznej, pracujących w Polsce, autor prawie 300 publikacji na temat porfiryn, które ukazały się w czasopismach chemicznych o światowej renomie, a cytowanych ponad 12000 razy (Google Scholar). Zdobywca między innymi Nagrody Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (tak zwanego „polskiego Nobla”(1998)), jak i nagrody Ministra Edukacji i Nauki za całokształt pracy badawczej (2021).

Profesor Lechosław Latos-Grażyński jest na Uniwersytecie Wrocławskim założycielem Zespołu Chemii Porfiryn i Metaloporfiryn, którym kieruje od 1990 roku. W obszarze jego zainteresowań naukowych znajdują się analogi porfiryn, ze szczególnym uwzględnieniem ich syntezy i chemii koordynacyjnej, chemia biomimetyczna porfiryn i ich analogów, NMR paramagnetycznych metaloporfiryn oraz wykorzystanie porfirynoidów w terapii fotodynamicznej (PDT). Do najistotniejszych osiągnięć zespołu prof. Latosa-Grażyńskiego należy przede wszystkim odkrycie tzw. „odwróconej porfiryny” i rozwinięcie chemii koordynacyjnej tego związku, wygenerowanie nowej klasy związków makrocyklicznych – karbaporfirynoidów a także otrzymanie pierwszego porfirynoidu wykazującego aromatyczność Möbiusa.

Obecnie znanych jest wiele rozszerzonych i skurczonych porfiryn o niezwykłych strukturach, topologiach i właściwościach magnetycznych oraz koordynacyjnych, ale ich uzyskanie nie byłoby możliwe bez zmiany powszechnie przyjętego sposobu myślenia o układach oligopirolowych. Dziś zespół Latos-Grażyńskiego bada układy, w których parę porfiryn łączy się ze sobą przekazując sobie elektrony albo fotony światła! Sprawdzane są hipotezy mówiące o tym, że takie oligoporfiryny będą mogły służyć jako elementy elektroniki molekularnej, np. do zapamiętywania czy przekazywania informacji. Być może zastąpią w niektórych zastosowaniach używane dzisiaj kryształy krzemu. Inny kierunek to otrzymanie dynamicznychbukładów porfirynoidowych wykazujących cechy silników molekularnych.

Profesor Latos-Grażyński za swoje osiągnięcia naukowe otrzymał prestiżową nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, nagrodę M. Skłodowskiej-Curie Polskiej Akademii Nauk, Nagrodę Premiera RP za Osiągnięcia Naukowe (2010) oraz nagrodę za całokształt pracy naukowej przyznaną w 2021 roku przez Ministra Edukacji i Nauki. Jest członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Badań Strukturalnych i Niskich Temperatur PAN oraz Rad Naukowych dwóch instytutów badawczych Polskiej Akademii Nauk, był członkiem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

Kariera naukowa Latos-Grażyńskiego związana jest z Wydziałem Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie w 1991 roku uzyskał tytuł profesora. Istotną rolę w jego działalności naukowej odgrywa ponad dwudziestoletnia współpraca z Wydziałem Chemii Uniwersytetu Kalifornijskiego (Davis). Należy do grona najczęściej cytowanych chemików pracujących w Polsce. Jego badania weszły do kanonu światowej literatury naukowej a on sam został uhonorowany także przez społeczność międzynarodową przyznanymi wyróżnieniami: Alexander von Humboldt Research Award (2005) oraz Japan Society for the Promotion of Science Invitation Fellowship for Research in Japan (2010). W roku 2014 Polskie Towarzystwo Chemiczne nagrodziło go medalem im. Jędrzeja Śniadeckiego przyznawanym za wybitne osiągnięcia naukowe o światowym znaczeniu w chemii.

Dodane przez: Agata Kreska

17 wrz 2021

ostatnia modyfikacja: 17 wrz 2021