Strona używa plików cookies więcej

Kartka z przeszłości / Ludzie

Wojciech Cybulski zmarł 150 lat temu

Polski językoznawca i slawista związany z Uniwersytetem we Wrocławiu od 1860 r. – prof. Wojciech Cybulski – zmarł nagle na atak serca 16 lutego 1867 r. we Wrocławiu. Miał 59 lat.

Prof. Wojciech Cybulski; fot. ze zbiorów Archiwum Uniwersytetu Wrocławskiego

Studia filologiczne odbył na uniwersytecie w Berlinie w latach 1828–1836. Początkowo studiował filologię klasyczną i historię, uczestnicząc m.in w wykładach Hegla. W roku 1829 r. poznał Adama Mickiewicza, który wywarł na niego duży wpływ i spowodował zmianę zainteresowań w kierunku studiów nad literaturą słowiańską. W roku 1831 wyjechał potajemnie z Berlina, aby wziąć udział w powstaniu listopadowym. Raniony w bitwie pod Rutkami dostał się do niewoli rosyjskiej, a karę zesłania odbywał w Wilnie i Bobrujsku. Ten czas dał mu okazję, aby nauczyć się języka rosyjskiego i zapoznać się z dziełami pisanymi w tym języku, co – jak pisał w swoim życiorysie zachowanym w Archiwum Uniwersytetu Wrocławskiego – nie pozostało to bez wpływu na jego przyszłe studia. W roku 1833 w drodze do Berlina został aresztowany i osadzony w twierdzy w Świdnicy, po pewnym czasie został zwolniony, umożliwiono mu też dokończenie studiów na berlińskiej uczelni.

Po doktoracie obronionym w 1836 r. rozpoczął wykłady z języków słowiańskich. Po uzyskaniu stypendium odbywał podróże naukowe do krajów południowosłowiańskich (Praga, Bratysława, Belgrad, Zagrzeb, Budapeszt, Kraków).

W 1860 r. związał się z Uniwersytetem we Wrocławiu, gdzie w Katedrze Języków i Literatur Słowiańskich swój pierwszy wykład wygłosił dnia 16 kwietnia 1860. Wykładał m.in. historię języków i narzeczy słowiańskich, dzieje literatur słowiańskich i najstarsze dzieje Słowian, równolegle opiekując się od 11 lutego 1861 r. – z upoważnienia Senatu – Towarzystwem Literacko-Słowiańskim. W wykładach wiele uwagi poświęcał najstarszym słowiańskim zabytkom językowym, poezji polskiej XVI wieku, twórczości Adama Mickiewicza, poezji ludowej, najstarszej poezji czeskiej, omawiał „Pieśni Igora”. Na jego wykłady uczęszczali prawie wyłącznie Polacy studiujący na UWr. Najważniejsze prace naukowe poświęcił „Dziadom” Adama Mickiewicza oraz słowiańskiemu pismu runicznemu, a dopiero po jego śmierci ukazała się m.in. „Historia poezji polskiej w XIX wieku”.

Zmarł nagle w wieku 59 lat i pochowano go na cmentarzu św. Doroty przy dzisiejszej ul. Kamiennej (ob. park Andersa). W czasie likwidacji tego cmentarza tablica nagrobna została przeniesiona do Muzeum Narodowego we Wrocławiu, a w 1989 r. wmurowano ją w elewację kościoła św. Maurycego przy ul. Traugutta, przy okazji umieszczając pod jej fragmentem palec Aleksandra Fredry przywieziony do Wrocławia przez polonistę i wybitnego fredrologa prof. Bogdana Zakrzewskiego.

We Wrocławiu nie zapomniano o Cybulskim. Jeszcze w 1945 r. razem Władysławem Nehringiem i Ignacym Chrzanowskim – został patronem jednej z ulic w centrum miasta. W 1961 r. z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Wrocławia w głównym gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego zawisła tablica pamiątkowa poświęcona „krzewicielom polskości we Wrocławiu” – Wojciechowi Cybulskiemu i Władysławowi Nehringowi.

Tablica pamiątkowa w gmachu głównym UWr; fot. Dominika Hull/UWr

Polecamy lekturze artykuł Bronisława Kąsinowskiego opublikowany w 1917 r. w „Pamiętniku Literackim” w pięćdziesiątą rocznicę śmierci prof. Cybulskiego [artykuł dostępny jest na stronie www.bazhum.muzhp.pl].

Dodane przez: Kamilla Jasińska

16 Lut 2017

ostatnia modyfikacja: 5 Mar 2017