Strona używa plików cookies więcej

Badania / Konferencje / Nauka / Wydarzenia

Badania nad literaturą dziecięcą na Uniwersytecie Wrocławskim

10 kwietnia swoją działalność zainauguruje Centrum Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży Uniwersytetu Wrocławskiego. – Na naszym Wydziale Filologicznym pracuje obecnie wielu naukowców zajmujących się tą tematyką. Mamy ogromny potencjał – mówi dr hab. Barbara Kalla.

Pomysł stworzenia Centrum pojawił się już w 2015 roku, w trakcie konferencji „Literary Margins and Digital Media”. Zorganizowały ją wspólnie Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wrocławskiego i Academia Europea Knowledge Hub Wrocław.

– Udało nam się w zaprosić cały ówczesny zarząd największej na świecie organizacji skupiającej badaczy literatury dziecięcej, czyli International Research Society for Children’s Literature – mówi dr hab. Barbara Kalla z Zakładu Współczesnej Literatury Niderlandzkiej i Afrikaans. – To nie była ściśle „dziecięca” konferencja, ale przygotowaliśmy także sesje poświęcone literaturze i kulturze dziecięcej i młodzieżowej. Wszystko zaczęło się zatem od współpracy. Przekonaliśmy się w praktyce, że razem można zrobić więcej rzeczy wartościowych, z różnych punktów widzenia – zarówno naukowo, jak i popularyzatorsko.

Następnym krokiem był zorganizowany rok później ogromny międzynarodowy kongres z cyklu „The Child and The Book”. Wrocławska edycja nosiła tytuł „Children’s Literature and Play” i nawiązywała do dziedzictwa prof. Jerzego Cieślikowskiego. W wydarzeniu uczestniczyło blisko 150 badaczy z całego świata – od Europy, przez Azję, aż po Australię.

– Pamiętam, jak uczestniczka z Norwegii powiedziała nam, że potrafi przemierzyć kilka tysięcy kilometrów, tylko po to, by porozmawiać z kimś o literaturze dziecięcej, bo na swoim uniwersytecie jest jedyną osobą, która się tym zajmuje – mówi Barbara Kalla. – A my mamy tę możliwość we własnym mieście, w obrębie jednego wydziału. Uświadomienie sobie tego również przyczyniło się do powstania naszego Centrum.

Idea stworzenia platformy zbliżającej do siebie badaczy z Wydziału Filologicznego – na co dzień mających do czynienia z różnymi kręgami kulturowymi, językowymi i literackimi – umożliwiającej koordynację ich codziennych wysiłków, dojrzewała i klarowała się przez kolejne dwa lata. W końcu wszystko udało się dopiąć na ostatni guzik. Centrum formalnie zaistniało w strukturach uczelni na początku grudnia ubiegłego roku, a 10 kwietnia oficjalnie zainauguruje swoją działalność w ramach seminarium „Badania literatury dla dzieci i młodzieży w Uniwersytecie Wrocławskim – współczesne perspektywy”.

Już na samym początku swojej działalności Centrum może pochwalić się konkretnymi osiągnięciami.

– Nasza dotychczasowa współpraca zaowocowała powstaniem kilku publikacji książkowych, które niedługo ujrzą światło dzienne. Ich autorami lub redaktorami są członkowie Rady Programowej Centrum – mówi dr hab. Justyna Deszcz-Tryhubczak z Pracowni Literatury oraz Kultury Dziecięcej i Młodzieżowej. – To m.in. „Lilipucia rewolucja. Awangardowe wydawnictwa dla dzieci i młodzieży w Polsce w latach 2000-2015. Produkcja wydawnicza. Bibliografia” Katarzyny Biernackiej-Licznar, Elżbiety Jamróz-Stolarskiej i Natalii Paprockiej czy zbiór „Rulers of Literary Playgrounds: Politics in Intergenerational Play in Children’s Literature”, który zredagowałam wspólnie z Barbarą Kallą.

Co dalej?

– Marzą nam się mniejsze konferencje skupione wokół konkretnego tematu. Taka formuła umożliwia spotkanie specjalistów, sprzyja pogłębionej dyskusji – mówi dr Elżbieta Jamróz-Stolarska z Zakładu Książki Współczesnej i Edytorstwa. – Staramy się m.in. o zorganizowanie we Wrocławiu jednej z kolejnych edycji konferencji o książce obrazkowej pod patronatem European Network of Picturebook Research.

Planów jest o wiele więcej i nic nie wskazuje na to, żeby w najbliższych latach filologom związanym z Centrum zabrakło interesujących tematów. Tym bardziej, że naukowe analizy literatury dla dzieci i młodzieży są obecnie jedną z najbardziej dynamicznych i wielokierunkowo rozwijających się dziedzin w ramach badań humanistycznych na całym świecie.

– Młodzi ludzie są coraz częściej rozpoznawani przez twórców, producentów i badaczy jako ważna grupa odbiorców i współtwórców kultury – mówi dr Agata Zarzycka z Zakładu Literatury i Kultury Amerykańskiej. – Twórcze, eksperymentalne podejścia do spuścizny dziecięcej kultury, takiej jak kreskówki, baśnie, książki obrazkowe, sprawiają, że samo kryterium wieku traci w wielu sytuacjach swój decydujący charakter. W połączeniu z coraz wyraźniej odczuwalnym duchem nostalgii pokolenia obecnych 30- i 40-latków – kierowanej zwłaszcza w stronę kultury lat 80. i 90. – przyczynia się to do wzrostu znaczenia kulturotwórczego literatury dziecięcej i młodzieżowej. Nasz świat przygląda się fetyszom „dorosłości” i „dojrzałości” coraz bardziej dociekliwym i krytycznym okiem, przez co wszystko, co do tej pory uchodziło za „dziecięce” lub „niedojrzałe”, nabiera nowej wagi.


Badania literatury dla dzieci i młodzieży w Uniwersytecie Wrocławskim – współczesne perspektywy

Seminarium inaugurujące działalność Centrum Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży

10 kwietnia 2018, Biblioteka Katedry Filologii Niderlandzkiej, ul. Uniwersytecka 28A

9.00-9.30 Otwarcie seminarium | prof. dr hab. Iwona Bartoszewicz, prorektor ds. nauki, prof. dr hab. Marcin Cieński, dziekan Wydziału Filologicznego, dr hab. Barbara Kalla, koordynator Centrum Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży

9.30- 10.00 Wykład Inauguracyjny |Książki widzę jako sztukę, dr Anita Wincencjusz-Patyna, Rada Naukowa Centrum Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży

10.00-10.10 dyskusja

10.10-10.40 Wykład Inauguracyjny | Dzieci jako badacze literatury dziecięcej, dr hab. Justyna Deszcz-Tryhubczak, Rada Programowa Centrum Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży

10.40-10.50 dyskusja

11.10-11.40 Badania literatury dla dzieci i młodzieży w Uniwersytecie Wrocławskim | Publikacje 2017-2018, prof. UWr. dr hab. Bogumiła Staniów, dr Natalia Paprocka/dr Katarzyna Biernacka-Licznar/dr hab. Barbara Kalla |Projekty europejskie, dr hab. Justyna Deszcz-Tryhubczak


Jak to wszystko się zaczęło?

Badania dotyczące literatury i książki dla dzieci i młodzieży mają na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego długą tradycję, sięgającą lat 60. XX wieku. Pierwszym, który zajął się tym tematem, poświęcając mu najpierw swoją rozprawę doktorską, a później habilitacyjną, był prof. Jerzy Cieślikowski (1916–1977) z Instytutu Filologii Polskiej. Jego monografie – „Wielka zabawa. Folklor dziecięcy, wyobraźnia dziecka, wiersze dla dzieci” (1967) oraz „Literatura i popkultura dziecięca” (1975) – do dziś stanowią ważne źródło inspiracji dla kolejnych pokoleń badaczy. Z jego inicjatywy na Wydziale Filologicznym powstała Pracownia Literatury Dziecięcej, której niestety nie było dane rozwinąć swoich możliwości ze względu na nagłą śmierć jej założyciela. Powołanie do życia pod koniec 2017 roku Centrum Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży zbiegło się z 40. rocznicą śmierci prof. Cieślikowskiego.

Dodane przez: Michał Raińczuk

9 Kwi 2018

ostatnia modyfikacja: 11 Kwi 2018